İlber Ortaylı’nın Son Dersi: Bilgiye Adanmış Bir Ömür

Prof. Dr. İlber Ortaylı'nın Aziz Hatırasına HASAN BARIN 16.03.2026 14:21:00

Fatih Altaylı'nın Benim de izlediğim Prof. Dr. Celal Şengör ile katıldığı, geç saatlere kadar süren tv programının sonuna doğru;

Fatih Altaylı,

“Bu saatten sonra uyumayacağınızı biliyorum, ne yapacaksınız programdan sonra” diye sorar.

İlk sözü Prof Dr. Şengör alır:

“Ben kütüphaneye gideceğim biraz okuyup araştırma yapacağım.”

İkinci sözü de Prof. Dr. İlber Ortaylı:

“Ben de geliyorum.”

Bilgiyi parayla takas ediliyorsa bilgidir diye algılayan, okumayı, okuyarak öğrenmeyi yük olarak gören bir topluma geç saatte verilmiş güzel bir dersti.

Ama anlayana!

İlber Hoca; Almanca, İngilizce, Fransızca, İtalyanca, Rusça, Arapça, Latince, Farsça’yı bilirdi.

Öğrendiği bu dillerle “Yeter bir bilemedin iki dil” diyenlere güzel bir ders verdi.

İlber Hocamı anarken her ne kadar hicap duysam da Tarihçi unvanımla konuşayım:

Milletimizin en cahil olduğu konu tarih, özellikle de kendi tarihi. Öğrencilerin en sıkıcı bulduğu ders tarih olmasına rağmen, ailesinin bile istemediği popülaritesi az bu bilim dalına yöneldi ve yediden yetmişine tarih dersleri vererek tarihi öğretti.

Hem de kimseyi kırmadan, incitmeden!

Ailesinden kalma maddi gücü de vardı. Topkapı Müzesi Müdürlüğü dâhil, kaç yerden emekliydi fazlasıyla parası vardı.

Ama hep öğrenci gibi öğrenmek için çalıştı.

Çalıştıkça bilimi, ilimi arttı!

Bilimi arttıkça sadece Türkiye’de değil Dünyada mertebesi yüceliği arttı.

Bana sorarsanız onda insanları kendine çeken en büyük özellik, bilgisinin yanında zarafeti ve halk diliyle konuşan doğallığıydı.

Hoca bize etkili olabilmek için doğallığın da önemli olduğu dersini verdi.

İnsanların geneli gördüğüne veya işine yaradığına inanır.

Bilim, bilgi bazıları için soyuttur. Bilim insanları, bilime-bilgiye soğuk yaklaşan maddiyatçı bakış açısına sahip kişiler alışkanlıkları gereği, çok emek harcasalar da hiçbir zaman o bilgi düzeyi ve alışkanlıklarına ulaşamayacakları için, ötelenir görülmezler.

Dünya, birçok zenginin cenazesine katılan kalabalıklara şahit oldu.

Bugün cenaze töreni dolayısıyla İstanbul'da birçok yol kapatıldı. Bilimin bilginin, zamanı çok iyi kullanan nitelikli bilim insanı için toplanan bu kalabalık, nicelik olarak değer gördüğünün de dersini verir nitelikte!

En son ders olarak bu dersi de verdi.

Yaşamı esnasında ürettiklerinin son bulması açısından bakarsak “Âlim ölürse Âlem ölür” sözüne katılsam da öldükten sonra da ürettikleriyle ışık olacak olması açısından katılamam

Çünkü

Gömülse de, yazdığı kitaplarla, eğittiği öğrenciler ile yaşayacak olduğundan ürettikleriyle âlemde yaşar.

Hocam hakkında yazılacak çok şey var ama verdiği derslerin, insanın, insanların özellikle de biz Türklerin iyi anlamış olması dileği ve Hocama ebedi hayatta nurlar içinde yat duasıyla Allah tan rahmet dileyerek yazıma son vereyim.

#İlberOrtaylı #Tarih #Bilim #TarihBilimi #TürkTarihi #Bilgi #Bilimİnsanı #Akademi #Kütüphane #Okumak #Eğitim #Kültür #Türkiye #Tarihçiler